فود سیتی مسکو و روبل: چه زمانی بار ایرانی زیاد می‌شود و روبل به بازار می‌آید؟

بخش بزرگی از میوه، سبزی، آجیل و سبزیجات ایرانی که در مسکو فروخته می‌شود از بازار عمده‌فروشی فود سیتی (Фуд Сити) در جنوب‌غرب مسکو می‌گذرد. پول این فروش‌ها روبل است و صادرکننده یا بارفروش ایرانی دیر یا زود باید این روبل را به ریال، تتر یا کالای دیگر تبدیل کند. این گزارش توضیح می‌دهد چه داده‌ی رسمی‌ای درباره‌ی حجم این بازار وجود دارد (و چه داده‌ای وجود ندارد)، چه ماه‌هایی بار ایرانی بیشتر می‌شود و این الگوی فصلی برای عرضه‌ی روبل و نرخ روبل به تومان چه معنایی دارد. نرخ‌های این گزارش مربوط به صبح جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۱ آبان ۱۴۰۵) است.

خلاصه مهم‌ترین نکات

• طبق سایت رسمی فود سیتی، گردش سالانه‌ی کالا در این بازار ۱٫۸ میلیون تن و فروش روزانه حدود ۵ هزار تن است؛ گزارش دسامبر ۲۰۲۵ همین مجموعه گردش ۲۰۲۵ را حدود ۲ میلیون تن اعلام کرده است.
• هیچ رقم رسمی برای گردش پولی (روبلی) کل فود سیتی و نیز برای سهم کالای ایرانی در آن منتشر نشده است؛ هر عددی که در فضای مجازی به‌عنوان «گردش روزانه‌ی میلیاردی» دست‌به‌دست می‌شود، منبع رسمی ندارد.
• بار ایرانی از پاییز تا بهار پررنگ‌تر است: برداشت انار از حدود ۲۲ سپتامبر تا ۲۰ دسامبر، صادرات کیوی از ۱ اکتبر، و در ماه‌های سرد (دسامبر تا ژوئن) بیشتر فلفل دلمه‌ای، بادمجان و سبزی بازار روسیه وارداتی است و سهم ایران در کرفس زمستانی نزدیک به ۱۰۰٪ گزارش شده است.
• بیش از ۹۵٪ تسویه‌ی تجارت روسیه و ایران به روبل و ریال انجام می‌شود؛ یعنی فروش بار ایرانی در روسیه مستقیماً «روبلِ در دست صادرکننده» می‌سازد که باید تبدیل شود.
• تحلیل ما: در ماه‌های اوج بار، فشار فروش روبل در بازار غیررسمی روبل–تومان معمولاً بیشتر می‌شود؛ اما این یک الگوی کیفی است و داده‌ی رسمی ماهانه‌ای برای اثبات عددی آن وجود ندارد.

فود سیتی چقدر بزرگ است؟ داده‌های رسمی

فود سیتی خود را «مهم‌ترین مرکز غذایی کشور» معرفی می‌کند. ارقامی که در صفحه‌ی رسمی این مجموعه آمده است:

نکته‌ی مهم: این ارقام وزنی (تن) هستند، نه پولی. فود سیتی رقم رسمی‌ای برای ارزش روبلی معاملات کل بازار منتشر نمی‌کند و ما هم آن را از روی وزن تخمین نمی‌زنیم، چون قیمت هر کیلو از سیب‌زمینی تا زعفران چند صد برابر فرق دارد. همچنین فود سیتی سهم کشورها، از جمله ایران، را به‌طور جداگانه اعلام نکرده است. از داده‌ی بالا فقط می‌توان گفت که حدود ۷۸٪ گردش این بازار از خارج از روسیه (یعنی واردات) تأمین می‌شود؛ اینکه چه بخشی از آن ایرانی است، رقم رسمی ندارد.

ایران در سبد واردات میوه و سبزی روسیه

داده‌ی مستقیم فود سیتی درباره‌ی ایران نداریم، اما داده‌های سطح کشور تصویر روشنی می‌دهند:

• به گزارش Аргументы и Факты به نقل از مرکز صادرات روسیه (РЭЦ)، بیش از نیمی از صادرات ایران به روسیه مواد غذایی است؛ روسیه در ۱۰ ماه اول سال مالی ۲۰۲۴/۲۵ بیش از ۲ میلیون تن کالا به ارزش بیش از ۸۸۹ میلیون دلار از ایران وارد کرده و در فصل اول ۲۰۲۶ واردات آجیل و خشکبار از ایران ۲۲٪ و میوه‌ی تازه ۱۵٪ رشد داشته است.
• درباره‌ی حجم کل تجارت ۲۰۲۵ ارقام منابع یکی نیست: همین گزارش ۴٫۸ میلیارد دلار (رشد ۱۳٫۱٪) و نشریه‌ی «اکسپرت» حدود ۵ میلیارد دلار ذکر کرده‌اند. به نظر می‌رسد اختلاف ناشی از گرد کردن یا مبنای آماری متفاوت باشد.
• به گزارش «روسیسکایا گازتا» (۱۰ مارس ۲۰۲۶) به نقل از کارشناسان، ایران بیش از ۹۰٪ واردات کرفس و پسته‌ی روسیه، ۷۵ تا ۸۰٪ کاهو، بادمجان و کیوی، و حدود نیمی از خرما و فلفل دلمه‌ای را تأمین می‌کند.

یعنی کالاهایی که ایران در آن‌ها سهم بالایی دارد دقیقاً همان‌هایی‌اند که در غرفه‌های میوه و سبزی فود سیتی دیده می‌شوند. فروشندگان ایرانی کالا (مثلاً شرکت Shahin که نشانی آن در فود سیتی ثبت شده) کیوی، سیب، هندوانه، پسته، خرما و زعفران ایرانی عرضه می‌کنند.

تقویم فصلی: چه زمانی بار ایرانی زیاد می‌شود؟

جدول زیر الگوی فصلی را از روی منابع موجود جمع می‌کند. ستون «شدت» برداشت ما از منابع است، نه آمار رسمی ماهانه‌ی فود سیتی، چون چنین آماری منتشر نشده است.

جمع‌بندی این تقویم: از اواسط مهر تا حدود خرداد (اکتبر تا ژوئن) دوره‌ای است که هم میوه‌ی پاییزی ایران (انار، کیوی، سیب، پسته) و هم سبزی زمستانی ایران (کرفس، کاهو، بادمجان، فلفل) در بازار روسیه پررنگ است، و ماه‌های نوامبر و دسامبر با فصل خرید پیش از سال نو هم‌زمان می‌شود. تابستان دوره‌ی آرام‌تر بار ایرانی است.

یک استثنای مهم: در مارس ۲۰۲۶ دولت ایران به‌طور موقت صادرات محصولات کشاورزی و غذایی را محدود کرد و بخشی از واردات روسیه مختل شد؛ به گزارش «اکسپرت» برخی دسته‌ها پس از مدتی از سر گرفته شد. یعنی تقویم فصلی همیشه به تصمیم‌های سیاسی و لجستیکی وابسته است.

چرا بار بیشتر یعنی روبل بیشتر در بازار؟

به گفته‌ی ولادیمیر پوتین در ژانویه ۲۰۲۵، سهم روبل و ریال در تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۴ از ۹۵٪ گذشت و آنتون سیلوآنوف، وزیر دارایی روسیه، گفت ۹۵٪ تسویه‌ها به روبل است. پس زنجیره‌ی ساده این است:

1. بار ایرانی در فود سیتی به عمده‌فروش، فروشگاه زنجیره‌ای یا رستوران به روبل فروخته می‌شود.
2. صادرکننده یا نماینده‌ی او برای خرید بار بعدی، پرداخت به باغدار و هزینه‌های ایران به ریال/تومان نیاز دارد.
3. بخشی از این روبل از کانال بانکی و رسمی، و بخشی از طریق صرافی‌ها، تتر یا تهاتر با کسانی که به روبل نیاز دارند (دانشجو، مسافر، واردکننده‌ی کالای روسی) تبدیل می‌شود.

تحلیل ما (نه داده‌ی رسمی): وقتی حجم فروش بار ایرانی بالاست، عرضه‌ی روبل از سمت صادرکنندگان در بازار غیررسمی روبل–تومان بیشتر می‌شود. اگر تقاضای روبل (مثلاً شهریه‌ی دانشجویان، هزینه‌ی سفر، خرید کالای روسی) هم‌زمان به همان اندازه بالا نرود، این فشار می‌تواند نرخ روبل به تومان را نسبت به حالت عادی پایین‌تر نگه دارد یا اسپرد خرید و فروش را برای فروشنده‌ی روبل بدتر کند. برعکس، در تابستان یا زمان اختلال صادرات (مانند مارس ۲۰۲۶) روبل کمتری از این کانال به بازار می‌آید.

این رابطه علت‌ومعلولی قطعی نیست. نرخ روبل به تومان بیش از هر چیز تابع دو عامل بزرگ‌تر است: نرخ دلار در تهران (که به اخبار سیاسی و تحریم حساس است) و نرخ دلار به روبل در روسیه (که به نرخ بهره، صادرات نفت و سیاست بانک مرکزی روسیه بستگی دارد؛ رک. گزارش نرخ بهره‌ی کلیدی). اثر فصل بار ایرانی در کنار این دو عامل، یک اثر حاشیه‌ای و محلی است.

نرخ‌های امروز (۲۳ اکتبر ۲۰۲۶)

همه‌ی نرخ‌ها از صفحه‌ی نرخ‌های Local.moscow (حدود ساعت ۱۱:۲۵ به وقت تهران) خوانده شده‌اند. نوع هر نرخ را جدا کرده‌ایم.

اختلاف ۲۸٬۰۰۰ تا ۳۳٬۰۰۰ ریالی Мир Бизнес Банк (حدود ۱۸٪ اسپرد) نشان می‌دهد چرا بسیاری از تبدیل‌های روبل–ریال از کانال‌های غیربانکی انجام می‌شود و چرا در فصل پرفشار، شکاف خرید و فروش برای فروشنده‌ی روبل اهمیت پیدا می‌کند. درباره‌ی تفاوت نرخ رسمی و بازار، این راهنما را ببینید.

نکته‌های کاربردی برای بارفروش‌ها و حواله‌فرست‌ها

برای صادرکننده و بارفروش ایرانی

• تبدیل را پله‌ای انجام دهید. اگر در اوج فصل (نوامبر–دسامبر) همه‌ی روبل یک‌جا فروخته شود، ممکن است با اسپرد بدتری روبه‌رو شوید. تقسیم تبدیل در چند نوبت، ریسک زمان‌بندی را کم می‌کند.
• به دو نرخ مرجع نگاه کنید: دلار تهران و دلار به روبل. اگر روبل در روسیه قوی شده (مثل دو هفته‌ی اخیر که نرخ رسمی دلار از ۸۵٫۷۱ روبل در ۷ اکتبر به ۸۱٫۱۳ روبل در ۲۳ اکتبر رسید، یعنی حدود ۵٫۳٪ کاهش)، روبلِ در دست ارزش دلاری بیشتری دارد.
• کانال رسمی و مستند را ترجیح دهید. برای مقررات انتقال پول و کنترل ارزی، این راهنما و برای پرداخت تجاری راهنمای حواله‌ی شرکتی را ببینید.

برای کسی که حواله می‌فرستد یا روبل لازم دارد

• اگر به روبل نیاز دارید (شهریه، اجاره، سفر)، ماه‌های پرباری که صادرکنندگان روبل زیادی برای فروش دارند ممکن است زمان مناسب‌تری برای پیدا کردن طرف معامله باشد؛ اما این تضمین قیمت بهتر نیست.
• قبل از هر معامله نرخ را با چند منبع (بازار تهران، بانک، تتر) مقایسه کنید و همیشه بپرسید نرخ برای «۱ روبل» است و به «ریال» یا «تومان».
• هیچ‌وقت نرخ رسمی بانک مرکزی روسیه را با نرخ قابل معامله یکی ندانید.

سناریوهای چند ماه آینده

• اگر صادرات فصلی بدون اختلال ادامه یابد: عرضه‌ی روبل از کانال بار ایرانی تا پایان سال میلادی بالا می‌ماند؛ اثرش احتمالاً در اسپرد و در نرخ روبل به تومان نسبت به دلار تهران دیده می‌شود.
• اگر محدودیت صادراتی یا لجستیکی تکرار شود (مانند مارس ۲۰۲۶): روبل کمتری از این کانال می‌آید و فشار فروش روبل کم می‌شود.
• اگر نرخ دلار در تهران جهش کند: این عامل به‌راحتی هر اثر فصلی را پوشش می‌دهد و نرخ روبل به تومان را بالا می‌برد.

جمع‌بندی

فود سیتی با حدود ۲ میلیون تن گردش در ۲۰۲۵ و تأمین ۸۴٪ نیاز مسکو به میوه و سبزی، بزرگ‌ترین دروازه‌ی بار ایرانی به بازار مسکو است، اما ارزش روبلی معاملات آن و سهم ایران در آن رقم رسمی ندارد. آنچه با منابع قابل دفاع است، تقویم فصلی است: پاییز تا بهار، و به‌خصوص نوامبر و دسامبر، دوره‌ی پررنگ‌تر بار ایرانی است. چون تقریباً همه‌ی این تجارت به روبل و ریال تسویه می‌شود، در این دوره روبل بیشتری از سمت صادرکنندگان به بازار تبدیل می‌آید؛ اثری که واقعی اما حاشیه‌ای است و در کنار نرخ دلار در تهران و سیاست پولی روسیه باید دیده شود.

پرسش‌های متداول

گردش پولی روزانه‌ی فود سیتی چقدر است؟

رقم رسمی وجود ندارد. فود سیتی فقط ارقام وزنی (۱٫۸ تا ۲ میلیون تن در سال و حدود ۵ هزار تن در روز) منتشر می‌کند.

بار ایرانی در چه ماه‌هایی بیشتر است؟

بر اساس فصل برداشت در ایران و فصل سرد در روسیه، از اکتبر تا ژوئن؛ میوه‌ی پاییزی از اکتبر تا دسامبر و سبزی زمستانی از دسامبر تا ژوئن.

آیا روبل همیشه در فصل بار ارزان‌تر می‌شود؟

خیر. فصل بار فقط یکی از عوامل است؛ نرخ دلار در تهران و نرخ دلار به روبل در روسیه اثر بسیار بزرگ‌تری دارند.

منابع

• Фуд Сити — «Фуд Сити» — надежный партнер для HoReCa (ارقام رسمی گردش سالانه و روزانه)
• Retail.ru — Поставки отечественной продукции в агрокластер «Фуд Сити» выросли в 4 раза (۱۸ دسامبر ۲۰۲۵)
• Аргументы и Факты — Арбузами по санкциям. Что происходит с поставками продуктов из Ирана в РФ (داده‌های РЭЦ)
• Российская газета — Сможет ли российский рынок найти замену иранским овощам, фруктам и орехам (۱۰ مارس ۲۰۲۶)
• Эксперт — Когда овощи и фрукты из Ирана вернутся в российские магазины
• Tehran Times — The pomegranate: A fruit at the heart of Iran’s cultural heritage (۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶)
• FreshPlaza — Depreciation of the Iranian Rial offsets the rise in production costs of kiwis and apples (۱۳ اکتبر ۲۰۲۵)
• Duman Group (صادرکننده) — Iran Kiwi Season Availability
• Аргументы и Факты — Сколько будут стоить мандарины к новогоднему столу (داده‌های Россельхознадзор و АКОРТ)
• President of Russia — Press conference following Russian-Iranian talks (۱۷ ژانویه ۲۰۲۵)
• Коммерсантъ — Силуанов: 95% торговых расчетов России и Ирана происходит в рублях (۱۹ ژانویه ۲۰۲۵)
• Банк России — Официальные курсы валют (۲۳ اکتبر ۲۰۲۶)
• Shahin — نمونه‌ای از تأمین‌کننده‌ی کالای ایرانی با نشانی در فود سیتی

فود سیتی، گمرک فدرال روسیه و Rosstat آمار ماهانه‌ی واردات از ایران به تفکیک بازار فود سیتی منتشر نمی‌کنند؛ بنابراین الگوی ماهانه در این گزارش از تقویم برداشت و گزارش‌های رسانه‌ای استخراج شده و جنبه‌ی کیفی دارد. این مقاله توصیه‌ی خرید یا فروش ارز نیست.